Voedselomgeving - kiezen voor gezond eten valt niet mee

Zie als student aan de Onderwijsboulevard maar eens gezond te eten als het aanbod van ongezond eten zo enorm is. Bij HAS Green Academy doen ze hun best met onderzoek en alternatieven.

De verleiding ligt op straat

Lector Herman Peppelenbos vindt zichzelf een mazzelaar. “Als kind vond ik groenten lekker en ik ben ook nog eens opgegroeid in een wereld zonder overdaad en verleidingen. Kinderen en jongeren van nu hebben het een stuk lastiger.” Dat is nog zwak uitgedrukt, leert een onderzoek van studenten van de HAS: tijdens hun wandeling van het station naar de academie komen ze langs zaken waar ruim zevenduizend ‘ready to eat’-producten te koop zijn. Daarvan is 93% niet terug te vinden in de schijf van 5. De studenten monitorden de route drie jaar lang en zagen het aantal zogheten ready to eat-outlets in die periode met 45% groeien.

De concurrentie van ongezond aanbod

Peppelenbos neemt de studenten die zich laten verleiden niets kwalijk. “Ik ben een gedisciplineerd eter, ik koop bijvoorbeeld nooit eten onderweg. Maar als ik nu jong was geweest, poeh – ik denk dat ik het er ook moeilijk mee had. Want het aanbod langs de Onderwijsboulevard lijkt o zo normaal. Maar dat is het dus niet: het is eigenlijk ronduit schokkend.” Wat ook best schokkend is: studenten van de HAS ontwikkelden de afgelopen jaren het ene prachtige gezonde concept na het andere, maar die haalden de markt amper. “De concurrentie van ongezond aanbod is gewoon te groot.”

De kantine als gezonde tegenhanger

Peppelenbos en ‘zijn’ HAS zitten niet bij de pakken vol junkfood neer. Een voorbeeld is hoe leerlingen van het Van Maerlant College met ondersteuning van HAS studenten en docent-onderzoekers, een nieuw aanbod ontwikkelden van gezond en lekker eten op de eigen school. Geen overbodige luxe, want tegenover de school zijn maar liefst vier dönerzaken gevestigd. “Het werd een boeiende challenge, mede dankzij de inzet van een enthousiaste leraar biologie. De Indonesische sotosoep was één van de winnaars en werd vervolgens aangeboden in de kantine” De regionale GGD werd hierover geïnformeerd en onderzoekt hoe zo’n challenge ook op andere scholen kan worden ingezet.

De vrijdagse kroket vervangen

Voorbeeld twee betreft het personeelsrestaurant van het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Je zou denken dat juist op die plek de honger naar gezond eten groot is, maar toen met de beste bedoelingen de vrijdagse kroket uit het aanbod verdween, leidde dat tot gemok. Studenten van de HAS gingen al interviewend op onderzoek en kwamen met een reeks ideeën: een gezond ‘broodje van de dag’, stickers op producten waardoor meteen zichtbaar is wat de gezondste keuze is en kant-en-klare salades. “Onze studenten bepaalden een aantal wekenlang het aanbod en dat werd een groot succes. Uit het onderzoek dat ze daarna hielden blijkt dat 90% tevreden is met de veranderingen. Slechts 10% wil meer frituur.” Deze aanpak, waarbij de behoeften van al het personeel in kaart wordt gebracht, is inmiddels ook uitgevoerd bij andere organisaties elders in Nederland.

Een stille meerderheid

Peppelenbos laat zich nog regelmatig verrassen door de onderzoeken van studenten en de alternatieven die ze bedenken. “Vanwege de protesten tegen het schrappen van de kroket zou je denken dat die groep frituurliefhebbers groot is. Niet dus. Wat wel zo is: de mensen die gezond eten willen, maken doorgaans minder rumoer.” Verder leerde de lector dat de communicatie ertoe doet. “Ga vooral niet te belerend doen,” is zijn advies. Dus niet met opgeheven vingertje wijzen naar een verkoopautomaat tjokvol ongezonde versnaperingen. “Maar eerlijk is eerlijk: als ik het voor het zeggen had, werden die automaten vandaag nog uit alle onderwijsinstellingen verwijderd en vervangen door houdbare kant-en-klaar salades.”