COT-onderzoek: Begrijpelijk en navolgbaar

18 maart 2021
Foto van gebroken winkelruit

Het COT heeft onderzoek gedaan naar de rellen op 25 januari. De vraag die centraal stond: Heeft de driehoek alles gedaan om de onrust, plunderingen en vernielingen te voorkomen. De hoofdconclusie van het COT is dat de besluiten van de driehoek navolgbaar en begrijpelijk zijn.

De driehoek1 voelt zich bevestigt in hun beeld dat de besluitvorming op basis van de beschikbare middelen en informatie logisch was. Zij voelt zich gesteund in de aanpak en de keuzes die die dag zijn gemaakt. Natuurlijk neemt deze conclusie van het COT niet de pijn van de avond van 25 januari weg.

Burgemeester Mikkers namens de driehoek: “Dit onderzoek was een nodige stap. Want de impact van deze avond op onze samenleving was en is groot. Als driehoek stelden we onszelf ook direct de vraag hoe dit kon gebeuren. Ondanks onze inzet, hebben we de rellen niet kunnen voorkomen. Die bewuste momenten van geweld, vernielingen en plunderingen te zien gebeuren, gaf ons een machteloos gevoel.”

De driehoek heeft het COT gevraagd wat ze kan leren van de gebeurtenissen. Het instituut constateert dat de driehoek voor een aantal punten meer aandacht had kunnen hebben. Het COT trekt geen conclusie of die leerpunten deze avond tot een ander resultaat zouden hebben geleid.

De leerpunten trekt de driehoek zich aan. Ze wil deze gebruiken om de inzet in de toekomst waar mogelijk te optimaliseren. In het realisme dat nooit gegarandeerd kan worden dat dit ervoor zorgt dat gebeurtenissen als die van 25 januari nooit meer zullen voorkomen. Op dit moment komt de driehoek tot de volgende eerste gedachten over de leerpunten. Waarna de driehoek iets later in de tijd zal bepalen hoe de leerpunten opgepakt worden.

Leerpunten voor de toekomst

De driehoek deelt dat het niet geven van een handelingsperspectief onrust in de samenleving kan vergroten. Tegelijkertijd wilde de driehoek de onrust niet voeden door vroegtijdige communicatie. Dit dilemma zal in de toekomst nadrukkelijker gewogen moeten worden, zodat hier een goede balans in gevonden kan worden.

De voorbereiding, beeldvorming en besluitvorming is gedaan in de driehoek. Gezien de snelheid van de ontwikkelingen en omstandigheden leek dit een goede aanpak. Het leerpunt van het COT om de voorbereiding op tactisch niveau door een gemeenschappelijk ambtelijk team te laten doen en zo het informatiemanagement beter te organiseren, omarmt de driehoek. 

De driehoek heeft een aantal scenario’s besproken als input voor de besluitvorming. Het advies van het COT is om dit breder te trekken, door vaker de vraag te stellen “stel dat….”. De verwachting is dat een verbeterde samengevoegde voorbereiding ondersteunend zal zijn aan dit leerpunt. Hierdoor kan er binnen de driehoek meer ruimte ontstaan om diverse scenario’s op voorspelbaarheid en voorstelbaarheid te doorleven. 

De verdeling van de schaarse ME-capaciteit vindt informatiegestuurd plaats door het SGBO2. Dit wordt gebaseerd op het inschatten van de dreiging en door acute situaties. Deze (landelijke) afspraak is voor de verdeling van ME capaciteit gebruikt.

Het COT geeft als leerpunt mee dat bij een risicogestuurde werkwijze contextinformatie zoals zorgen bij de samenleving beter meegewogen kan worden in het doorleven van de scenario’s. Daarmee kan het van meerwaarde zijn bij besprekingen in de driehoek en de afwegingen die worden gemaakt binnen het SGBO. Binnen de driehoek is besproken dat de politie dit signaal binnen hun eigen organisatie oppakt.

Tot slot, voor Nederland is het een uitzonderlijke situatie dat in de civiele omgeving ook de Koninklijke Marechaussee (KMAR) ingezet kan worden. Mogelijk waren hier landelijk duidelijke afspraken over. Deze waren op onze tafel (te) onbekend. De politie heeft aangegeven dat ze dit intern zal opnemen. 

Veerkracht

Ondanks alle pijn die de gebeurtenissen van 25 januari hebben veroorzaakt, heeft ’s-Hertogenbosch zich snel herpakt. Er is een enorme veerkracht getoond. Eens te meer werd duidelijk hoe groot de saamhorigheid en kracht is van onze Bossche samenleving. Dat geeft veel vertrouwen voor de toekomst.


1. De driehoek bestaat uit de burgemeester, een officier van justitie van het Openbaar Ministerie en de teamchef van het politie basisteam Den Bosch.

2. SGBO: Staf Grootschalig en Bijzonder Optreden. Dit is een onderdeel van de crisisstructuur binnen de politieorganisatie.

Via onderstaande link kunt u het rapport van het COT en de reactie van de burgemeester namens de driehoek lezen.