Op de schouders van vrouwen

Portret Muna Mohamed:

Ik groeide op in een huis vol vrouwen. Mijn moeder was nog geen twintig toen ze mij kreeg, mijn oma werd weduwe en samen deden zij wat nodig was om te overleven. In Somalië betekende dat afwijken van wat gebruikelijk was: werken, zorgen, volhouden, ook zonder man naast je. Als kind zag ik hoe zij het eten op tafel kregen en elkaar overeind hielden. Dat zijn de vrouwen die mij hebben gevormd. Hun kracht, hun doorzettingsvermogen en hun moed draag ik nog elke dag met me mee.

Vluchten

“Door de burgeroorlog in Somalië raakten we elkaar kwijt en vluchtte ik met mijn oma. In 1996 kwam ik als veertienjarige in Nederland terecht. Een nieuw land, een nieuwe taal. In een ‘vluchtelingenkamp’ leerde ik hoe een systeem ook zegt wat niet mag: nog niet naar school, nog niet werken, nog niet meedoen. Toen ik achttien werd en hoorde dat ik moest stoppen met school terwijl ik mijn diploma nog niet had, voelde dat onrechtvaardig. Ik wilde leren. Door een brief aan de gemeente, kreeg ik die kans alsnog. Dat moment leerde me: rechten bestaan, maar je moet ze soms zelf opeisen.”

Doorzettingsvermogen

“Ik was jong, getrouwd en moeder geworden. Studeren deed ik naast het zorgen voor een gezin, schoonmaakwerk in de avonduren en slapeloze nachten als mijn kind ziek was. Toch ging ik door. En die ervaring neem ik nu mee in mijn werk als sociaal werker. Ik begeleid vrouwen die vastlopen in systemen, onzekerheid en angst, en daardoor hun ambitie zijn kwijtgeraakt. Het gaat niet alleen om werk of inkomen, maar om bewustwording, om het recht om te dromen en om jezelf serieus te nemen. In de groepsbijeenkomsten praten we over het Nederlandse systeem: waar heb je recht op, en welke stappen kun je zetten om die rechten ook echt te benutten.”

Groeien

“Zo vertel ik vrouwen ook dat ze mogen onderhandelen over hun salaris. Dat ze niet alleen dankbaar hoeven te zijn dat ze mogen werken, maar mogen zeggen hoeveel ze waard zijn. Ik zie ook hoe armoede vrouwen raakt. Verzorgingsproducten zoals maandverband en deodorant zijn basisbehoeften, maar voor veel moeders en dochters nauwelijks betaalbaar. Dankzij het Armoede Fonds kunnen we deze spullen laagdrempelig aanbieden. Ik zie vrouwen groeien, weer naar buiten stappen, vrijwilligerswerk doen, een baan vinden en hun eigen inkomen verdienen. Een jonge moeder met een kind van twee vertelde me onlangs trots dat ze nu een baan heeft. Ze kwam bij mij zonder opvang, nam haar kind soms mee naar bijeenkomsten, en nu verdient ze haar eigen geld. Dat moment waarop iemand zegt: ik kan dit, geeft mij energie. Niet omdat ik het voor haar heb gedaan, maar omdat zij heeft ontdekt dat ze het zelf kan dragen.”

“Dat ik een vrouw ben en zelf in vergelijkbare situaties heb gezeten, helpt. Vrouwen herkennen zich in mijn verhaal en voelen zich veiliger om hun eigen ervaringen te delen. Als ik terugkijk, zie ik een cirkel. Ik sta op de schouders van mijn moeder en oma, én van vrouwen die mij voorgingen en streden voor rechten die niet vanzelfsprekend waren. Tegelijkertijd weet ik dat anderen nu op mijn schouders staan: mijn dochter, de vrouwen die ik begeleid, en wie weet in toekomst, mijn kleindochter. Vrouw zijn betekent voor mij dat je jezelf niet verliest in de rollen die je vervult, maar blijft staan voor wie je bent. Dat is wat ik heb meegekregen, en wat ik elke dag weer doorgeef.”