Buurtkamer West - ‘Zoeter dan de zoetste suiker’

Als dit verhaal verschijnt, zijn naar verwachting alle voorbereidingen afgerond en is de buurtkamer in cultureel centrum en moskee Orhan Gazi in West zo goed als een feit. Etno Connect is een pilot: een leerexperiment waarin nieuwe inzichten worden opgedaan over gezondheid, eenzaamheid en passende ondersteuning voor oudere inwoners met een migrantenachtergrond. “Dit gaat inderdaad niet over integratie.”

Behoefte aan herkenning

Het gesprek is al afgerond als Deniz Özkanli, programmamanager Samen Gezond van de gemeente nog even het woord neemt. “We beginnen een buurtkamer voor mensen met een migratieachtergrond. ‘Is dit nou integratie?’, kunnen mensen zich afvragen. Het antwoord is: nee. Maar het is wel hoognodig.”

Want dit gaat over bejaarde en hoogbejaarde mannen en vrouwen die in de herfst van hun leven een groeiende behoefte voelen om mensen te ontmoeten die doorvoelen wat het is om, net als zij, Turks of Marokkaans te zijn.

De gezondheidskloof bij ouderen

Het is belangrijk om aan die behoefte tegemoet te komen, leert een uitleg van Feriye Taştan van het bureau EtnoConnect. Zij deed uitgebreid onderzoek naar hoe het oudere Turken en Marokkanen in West vergaat, waarbij ze vooral aandacht schonk aan hun gezondheid. De uitkomsten van het onderzoek vormden de basis voor diverse initiatieven, zoals de buurtkamer. “Wist je dat een 65-jarige Turkse of Marokkaanse man hier doorgaans veel ongezonder is dan een Nederlandse? Het komt onder meer door het arbeidsverleden dat ze vaker chronische kwalen hebben en dat hun levensverwachting fors korter is.”

Eenzaamheid als risico

En dan is er nog de eenzaamheid. Vrouwen weten elkaar nog wel te vinden, ontdekte de onderzoekster. Maar mannen… “Ik herinner me een gesprek met een man die met weemoed sprak over de vriendschappen die hij had opgedaan in het pension waar hij in de jaren zeventig woonde. Hij mist ze. Ik vroeg hoe hij het zou vinden als ik ze terug zou vinden. ‘Dat zou zoeter zijn dan de zoetste suiker.’” Het kwam er trouwens niet van. Niet lang na het gesprek overleed de man. “Eenzaamheid is trouwens niet bevorderlijk voor de levensverwachting.”

Zorg die te laat komt

Fatima Kheinette werkt, net als Deniz, bij de gemeente. Ze is projectleider  en secretaris van Samen Gezond. Fatima is, wat genoemd wordt, van de derde generatie: haar Marokkaanse opa kwam ongeveer een halve eeuw geleden naar Nederland. Ook Feriye is van de derde generatie, zij het Turks. De ouders van Deniz komen eveneens uit Turkije. “We zijn voor dit werk gevraagd vanwege onze functie,” legt Fatima uit. “Dat we alle drie kinderen of kleinkinderen zijn van migranten is puur toeval. Maar het helpt wel. Ik snap bijvoorbeeld waarom ouderen uit onze landen van herkomst de weg naar reguliere hulp en zorg niet goed vinden. En ik zie de kwalijke gevolgen daarvan: dementie wordt bij hen vaak later opgemerkt dan bij autochtone Nederlanders.”

Goede bedoelingen, verkeerde aansluiting

Waarop Feriye aanvult dat veel ouderen de gebruikelijke zorg niet al te enthousiast omarmen. “Ik kan me een meneer in een verpleeghuis herinneren, waarover de verzorgden in hun logboek noteerden dat ie niet zo van ontbijten was. Dat was ie wel degelijk, maar boterhammen met kaas zijn niet wat hij gewend is.” Fatima: “Het is voor professionals sowieso lastig om contact te leggen met oudere Turken en Marokkanen. Je komt niet zo snel achter de voordeur.”

Een laagdrempelige eerste stap

Wat wel kan: hen verleiden om naar de buurtkamer te komen waar ze gelijkgestemden vinden. Fatima, Feriye en Deniz laten het daar niet bij. Er wordt gewerkt aan activiteiten en programma’s waarbij kennis wordt overgedragen. Zodat bijvoorbeeld de kloof naar instellingen kleiner wordt. “En dat geldt ook voor de kloof in gezondheidsverschillen en levensverwachting,” voegt Deniz eraan toe. “De buurtkamer gaat een bijdrage leveren om die kloof te dichten. Zo zorgen we ervoor dat elke oudere in onze stad zich gezien, begrepen en gezond voelt. Wat trouwens wel degelijk bijdraagt een integratie, besef ik nu.”