Samen Gezond Event - Bestaanszekerheid als fundament voor gezondheid

Tijdens het Samen Gezond Event bij voetbalvereniging CHC op 29 januari, kwamen partners van Samen Gezond samen om de relatie tussen gezondheid en bestaanszekerheid te verkennen. Wat meteen opviel, was de gedeelde urgentie. In bijdragen van Monaïm Benrida, wethouder Rick Vermin en professionals in de zaal werd duidelijk dat zij zich niet neerleggen bij gezondheidsverschillen, maar zich blijvend inzetten om gelijke kansen dichterbij te brengen.

Gezondheid is geen individueel falen

Nog te vaak wordt gezondheid gezien als een individuele keuze: alsof gezond leven vooral draait om motivatie of discipline. De werkelijkheid is veel rauwer.

Wat betekent leefstijladvies als je het einde van de maand niet haalt? Wat heb je aan ademhalingsoefeningen als er schimmel op de muren staat? Hoe herstel je ’s nachts als je onderbroken wordt door geluiden van een onveilige buurt?

Goedbedoelde gezondheidsadviezen sluiten vaak niet aan op de dagelijkse realiteit waarin mensen leven. Niet omdat mensen niet gezond willen zijn, maar omdat hun hoofd vol zit met zorgen die meer urgentie vragen.

Wat bestaanszekerheid werkelijk betekent

Gezondheid is pas mogelijk wanneer de omstandigheden veilig en stabiel zijn. Het betekent:

• weten dat er elke dag van de maand eten op tafel staat;
• wonen in een gezond en veilig huis;
• kunnen rekenen op werk of inkomen;
• kunnen leunen op een netwerk wanneer het tegenzit;
• genoeg rust om verder te kijken dan vandaag of morgen.

Wanneer deze basis ontbreekt, ontstaat een neerwaartse spiraal. Stress vreet energie, ontneemt overzicht en tast gezondheid aan. Verminderde gezondheid maakt de bestaansbasis weer kwetsbaarder. Het is een cirkel die niemand in zijn eentje kan doorbreken.

Van focus op gedrag naar focus op context

Keynote-spreker Monaïm Benrida vertelde ons hoe systemen vooral kijken naar gedrag, terwijl gedrag vaak een logisch gevolg is van omstandigheden. Als iemand leeft met constante stress, heeft een advies van bovenaf weinig kans om te landen. Duidelijk werd ook dat er geen eenvoudig antwoord is op hoe systeemveranderingen te bewerkstelligen. Oplossingen vragen om bereidheid, samenwerking, creativiteit en lef om te proberen. Meebewegen met inwoners in plaats van hen te laten aansluiten op een rigide systeem.

Lokale initiatieven laten zien dat het anders kan

De Bossche voorbeelden die tijdens het event werden getoond, bewezen dat we systemen kunnen veranderen:

• Heel Boschveld 7 jaar erbij: inwoners krijgen ruimte en budget van de gemeente om naar eigen ervaring en inzicht hun wijk gezonder te maken. Zij voelen zich betrokken en verantwoordelijk voor hun wijk.
• Gezondheid in alle Beleid: laat zien dat gezondheid geen apart dossier is, maar raakt aan wonen, inkomen, onderwijs en inrichting van de stad.
• Reuringdienst Hambaken: laat met kleine ingrepen, zoals kruidenbakken en het Keuzepad zien hoe eigenaarschap en ontmoeting in een wijk kan groeien.
• Het Leefstijlloket: biedt dichtbij huis toegankelijke ondersteuning die aansluit bij wat voor inwoners haalbaar en toegankelijk is.

In deze voorbeelden wordt gezondheid niet van boven opgelegd, maar samen met de inwoner opgebouwd.

Van individuele verantwoordelijkheid naar systeemverantwoordelijkheid

De middag liet opnieuw zien: de gezondheidskloof ontstaat niet door individuele keuzes alleen, maar door ongelijke omstandigheden. Wie gezondheid serieus neemt, moet dus ook bestaanszekerheid, wonen, schulden en veiligheid serieus nemen. Dat vraagt geen losse interventies, maar gezamenlijke keuzes en verantwoordelijkheid.